Borderline Kişilik Bozukluğu Nedir?
Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu, bireyin kendilik algısında, duygularını düzenlemesinde ve insan ilişkilerinde sürekli ve şiddetli bir dengesizlik yaşadığı klinik bir psikolojik tablodur. Bu rahatsızlığa sahip kişiler, duyguları en uç noktalarda yaşarlar; zihinlerinde genellikle “gri” alanlara yer yoktur, her şey ya tamamen “siyah” ya da tamamen “beyazdır”. Bireyin iç dünyasına kronik bir boşluk hissi ve devasa bir terk edilme korkusu hakimdir. Hayat, onlar için adeta frensiz bir arabada, son sürat keskin virajları dönmeye çalışmak kadar yorucu ve korkutucudur.
Temel Belirtileri Nelerdir?
En belirgin özellik, gerçek veya sadece zihinde kurgulanan (hayali) bir terk edilmeden kaçınmak için gösterilen çılgınca çabalardır. Kişi, hayatındaki insanları bir an gözünde aşırı derecede yüceltip kusursuzlaştırırken (idealizasyon), en ufak bir hayal kırıklığında veya reddedilme algısında onları aniden tamamen değersizleştirip düşman ilan edebilir (devalüasyon). Duygu durumları saatler, hatta dakikalar içinde keskin bir şekilde değişebilir; yoğun öfke, derin bir çaresizlik veya aşırı neşe arasında gidip gelirler. Kim olduklarına ve hayattan ne istediklerine dair sürekli bir kimlik karmaşası yaşarlar. Para harcama, madde kullanımı veya riskli cinsel davranışlar gibi dürtüsel eylemler ile yoğun stres altında kendine zarar verme (intihar tehditleri, bedeni yaralama) eğilimleri sıklıkla görülür.
İlişkilerde ve Günlük Yaşamda Yarattığı Zorluklar
Borderline kişilik bozukluğu, özellikle romantik ve yakın ilişkilerde büyük bir yıkıma neden olur. Bireyin hissettiği o derin terk edilme korkusu, partnerine aşırı derecede yapışmasına (bağımlı olmasına) veya tam tersi “O beni incitip terk etmeden önce, ben onu terk edeyim” mantığıyla sağlıklı giden bir ilişkiyi aniden sabote etmesine yol açar. Öfke patlamaları genellikle çok şiddetli ve tetikleyici olaya kıyasla orantısızdır; bu durum hem kişinin kendisini hem de çevresindekileri derinden yaralar. Sürekli yaşanan bu fırtınalı ilişkiler ve kopuşlar, bireyin sosyal çevresinin giderek daralmasına ve en çok korktuğu o ıssız yalnızlık hissiyle baş başa kalmasına zemin hazırlar.
Psikoterapi ile Duygusal Dengeyi Yeniden Kurmak
Borderline kişilik bozukluğu, zorlu ve sabır gerektiren bir rahatsızlık olsa da, “asla iyileşmez” etiketi kesinlikle doğru değildir; tutarlı bir psikoterapi süreciyle çok büyük oranda tedavi edilebilir. Özellikle Marsha Linehan tarafından bu rahatsızlık için özel olarak geliştirilen Diyalektik Davranış Terapisi (DDT) ve Şema Terapi, günümüzde BKB tedavisinde en başarılı sonuçları veren yöntemlerdir. Uzman bir klinik psikolog eşliğinde yürütülen süreçte, bireye öncelikle şiddetli duygularını nasıl yatıştıracağı (duygu regülasyonu) ve kriz anlarıyla nasıl başa çıkacağı öğretilir. Terapide amaç, kişinin o yıpratıcı “siyah-beyaz” düşünce yapısını esnetmek ve ilişkilerde sağlıklı sınırlar çizebilmesini sağlamaktır. Düzenli terapi sayesinde kişi, içindeki o derin boşluk hissini şefkatle doldurmayı ve çok daha güvenli, huzurlu bağlar kurmayı başarır.